Zwammen Insekten Professionele
Applicateurs
Houtbehandeling
   
Huiszwam Kelderzwam PoriŰnzwam Eikenzwam

 

Aantasting van hout in gebouwen door zwammen en schimmels

Voorwaarden voor ontwikkeling

Zoals ieder levend organisme kan een schimmel zich niet ontwikkelen wanneer niet aan talrijke voorwaarden wordt voldaan, zoals voldoende voedsel en geschikte fysische, chemische en biologische omstandigheden. De afwezigheid van ÚÚn of meerdere van deze vitale faktoren is voldoende om de vorming van zwammen te beletten. Een goede kennis van elk van deze ontwikkelingsfaktoren is dus een eerste stap naar een efficiŰnte bestrijding van houtaantasting door zwammen.
Zwamontwikkeling vereist meer specifiek :

  • besmetting van het hout
  • een geschikt substraat waarop de sporen kunnen kiemen en waarbij het mycelium genoeg voedingsstoffen vindt
  • een voldoende houtvochtgehalte (dit is essentieel voor de ontwikkeling van de sporen en de groei van het mycelium)
  • een gunstige temperatuur
  • zuurstof
  • een gunstige zuurtegraad van het substraat
  • licht voor de vorming van vruchtlichamen
Besmetting van het hout

Hout kan op diverse wijzen besmet worden, meestal gebeurt dit door sporen die in de lucht zweven, doch het kan ook besmet worden door dieren, insekten, schoenen, besmet gereedschap, reeds aangetast hout (bvb. brandhout), enz.
In een aangetast gebouw kunnen de schimmels met oppervlakkig mycelium zich d.m.v. hun rhizomorfen verspreiden van aangetast hout naar gezond hout toe en kunnen ze zelfs (bvb. huiszwam) doorheen de muren dringen.

Geschikte voedingsbodem

De schimmel vindt zijn voedselbron in het hout onder de vorm van inhoudsstoffen, enerzijds van het vroegere cytoplasme (suikers, eiwitten) en anderzijds uit de celwanden zelf (cellulose, hemicellulose en lignine). Spinthout vormt steeds een geschikte ondergrond voor de ontwikkeling van zwammen. Kernhout van sommige houtsoorten bevat daarentegen natuurlijke componenten die een zwamaantasting vertragen of beletten. Sommige schimmels tasten enkel naaldhout aan (poriŰnzwam) en andere enkel loffhout (eikenzwam). Nog andere tasten zowel loofhout als naaldhout aan (huiszwam, kelderzwam).

Houtvochtgehalte

Vooral het houtvochtgehalte is een beslissende faktor voor schimmelaantasting.
Als het hout niet voldoende vochtig is, kan het niet aangestast worden. Het vochtgehalte dient rond het verzelverzadigingspunt (22 - 30% te liggen opdat de sporen zouden kunnen kiemen.
Om houtaantasting te voorkomen, moet het houtvovhtgehalte lager zijn dan 20% (het luchtvochtgehalte door ventilatie verminderen, bronnen van vochtinfiltratie opsporen en uitschakelen).
Het optimaal vochtgehalte voor de ontwikkeling van enkele houtaantastende schimmels is hieronder aangegeven:

Huiszwam 30 Ó 40%
PoriŰnzwam 40 Ó 45%
Kelderzwam 40 Ó 60%
Eikenzwam 35 Ó 50%

Sommige soorten zoals de huiszwam (Serpula) en bepaalde poriasoorten kunnen verder groeien tot een vochtigheid van ongeveer 18%; bij lagere vochtgehalten kunnen ze overleven zonder verdere groei te vertonen (ze producerene zelf het vocht nodig om te overleven).

Temperatuur

De ideale temperatuur schommelt tussen 20░C en 30░C hoewel de meeste schimmels nog kunnen groeien bij 3░C en 40░C.

Zuurstofgehalte

Alhoewel schimmels bij voorkeur groeien in een niet-geventileerde ruimte en dat een afgesloten ruimte de groei nog bevordert, hebben ze toch een weinig zuurstof nodig.

Zuurtgraad van het hout

Schimmels groeien normaliter goed in een zuur milieu (pH 4 tot 6). Hout zelf is licht zuur (pH 3 Ó 5). Door hun activiteit verzuren schimmels het hout dat zij aantasten.

Licht

Schimmels kunnen in volledige duisternis groeien. Voor sommoge soorten is het licht gunstig, voor andere daarentegen eerder ongunstig.

Schimmels en zwammen veroorzaken houtrot

De soorten houtrot zijn:

  • bruinrot
  • witrot
  • zachtrot
Bruinrot (kubisch rot)

Het beeld van bruinrotaantasting toont barsten in de vezelrichting en loodrecht daarop, waardoor het hout in blokjes verdeeld wordt (net zoals hout dat verbrand is). Het hout wordt broos en kan tussen de vingers bijna verpulverd worden.

Witrot (vezelrot)

Hout door vezelrot aangetast behoudt zijn structuur, tenminste wanneer het nog nat is. Het hout krijgt een witte of lichtgele kleur en kan verpulverd worden tussen de vingers.

Zachtrot

Zachtrot is een zeldzame vorm van houtaantasting in de bouw. Het hout wordt zeer zacht aan het oppervlak, maar behoudt zijn sterkte binnenin. Dit soort houtaantasting komt enkel voor in zeer natte omstandigheden.

Belangrijkste houtaantastende zwamsoorten

In volgorde van belang zijn de meest frekwent in gebouwen aangetroffen zwammen de volgende:

Serpula lacrymans Huiszwam
Coniophora puteana Kelderzwam
Fibroporia vaillantii PoriŰnzwam
Donkioporia expansa Eikenzwam

Praktische tips die wijzen op zwamaantasting

Zwamaantasting indien
  • kleurverandering en vlakken op al dan niet houten constructie-elementen
  • doffe klank bij het betikken van het hout met een hard voorwerp
  • zwakke, zachte plaatsen in het hout (opgespoord door gebruik te maken van een priem of een schroevendraaier)
  • vervorming van de houten elementen (holle of bolle buitenkanten)
  • vervorming van de constructies (golvingen van de noklijn of de dakvlakken)
  • muffe "paddestoelengeur"
  • loskomende verf
  • zwamdraden en vruchtlichamen
  • aanwezigheid van bruin poeder (sporen)
  • poederige of vezelige houtstructuur

 

Klik een zwam bovenaan voor volgende informatie:

Hoe herkennen ?
Voorwaarden voor ontwikkeling
Welk hout tast deze zwam aan ?
Informatie m.b.t. de behandeling